Je ziet het in tosti’s, op hamburgers, over nacho’s, in ovenschotels en zelfs op de borrelplank: cheddarkaas. Die oranje plakjes smelten zo lekker en geven je gerecht dat volle, romige beetje extra. Maar… is dat wel echte cheddar? Waar komt cheddar vandaan, waarom is het soms oranje en hoe weet je of je te maken hebt met een kwaliteitskaas of een plakje smeltkaas? Tijd om daar achter te komen.
Van Cheddar naar de wereld
Cheddar kaas is, zoals je misschien al hebt geraden, vernoemd naar een plaats: het Engelse dorpje Cheddar, in het graafschap Somerset. Daar is het allemaal begonnen, in koele, vochtige grotten waar de kazen onder ideale omstandigheden konden rijpen. De temperatuur was constant, er was weinig licht en net genoeg vochtigheid.
Vandaag de dag wordt cheddar wereldwijd geproduceerd. Van Engeland tot Ierland en van Canada tot Australië. Zelfs in Nederland rollen plakken van de lopende band. Maar laten we eerlijk zijn: niet alle cheddar is van dezelfde kwaliteit. Sterker nog, wat je vaak op een hamburger vindt, lijkt meer op een soort kaasachtige vulling dan op echte cheddar.
Wat maakt cheddar… cheddar?
Wat cheddar echt onderscheidt van andere kazen is het cheddaring-proces. Dit is een techniek waarbij de wrongel, die korrels gestremde melk, wordt gesneden, gestapeld, gekeerd en opnieuw geperst.
Hierdoor verliest de kaas veel vocht en ontstaat er een compacte, gelaagde structuur. Dit is niet zomaar iets wat je in een uurtje mixt; het is een ambacht.
Het resultaat is een halfharde tot harde kaas, met een volle, licht kruimelige textuur en een pittige, vaak nootachtige smaak. Hoe langer de kaas rijpt, hoe intenser de smaak. Jonge cheddar is mild en romig; gerijpte cheddar heeft meer “bite” en een scherp randje.
Waarom is cheddar soms oranje?
Dat is een leuke: van nature is cheddar geel tot lichtgeel. De bekende oranje kleur komt meestal van annatto. Dit is een plantaardige kleurstof uit de zaden van de orlean boom. Het werd ooit toegevoegd om de kleur van kaas uniform te maken omdat de melk van grasgevoerde koeien in de zomer geler was dan in de winter.
Dus nee, oranje betekent niet “beter”. Maar eerlijk is eerlijk: het ziet er wel lekker uit op een hamburger.
Cheddar of smeltkaas?
Oké, nu een belangrijk verschil. Wat veel mensen cheddar noemen, is eigenlijk smeltkaas. Dat zijn die afzonderlijk verpakte plakken die je in de supermarkt vindt. Die worden gemaakt door echte kaas (vaak een mengsel, soms met cheddar) te smelten en smeltzouten, kleurstoffen en stabilisatoren toe te voegen. Handig, want het smelt perfect en blijft lekker zacht. Maar verwacht geen uitgesproken kaaservaring.
Echte cheddar wordt daarentegen gemaakt van melk, stremsel, zout en tijd. Soms rauwe melk, soms gepasteuriseerde. Maar altijd met liefde voor het vak.
Is er ook ‘echte’ cheddar die beschermd is?
Ja, die is er! In de EU is ‘cheddar’ geen beschermde naam (zoals champagne dat is), dus iedereen mag die term gebruiken.
Maar: de West Country Farmhouse Cheddar is wel beschermd. Die mag alleen gemaakt worden in Somerset, Devon, Dorset en Cornwall, van melk uit die streken. En ja, die kazen zijn vaak echt de moeite waard. Ze zijn rijk van smaak, goed gerijpt en karaktervol.
Waar eet je cheddar bij?
Nou, waar niet bij eigenlijk?
- Op je hamburger natuurlijk. Laat dat plakje lekker smelten over je sappige burger voor dat klassieke cheeseburger moment.
- In een tosti. Cheddar smelt goed én voegt smaak toe. Ideaal met bijvoorbeeld tomaat of een beetje sambal.
- Over nacho’s. Gooi er wat rode ui, jalapeño, maïs en koriander bij, en je hebt een feestje op een bakplaat.
- In een ovenschotel. Cheddar doet het heerlijk over bloemkool, witlof of een broccolistamppot.
- Op de borrelplank. Probeer eens blokjes oude cheddar met een chutney of mosterd. Lekker bij een biertje of glas port.
Cheddar in de supermarkt: waar moet je op letten?
Let op de ingrediëntenlijst: staat er ‘cheddar’ op als eerste ingrediënt en zijn er weinig toevoegingen? Dan zit je meestal goed. Zie je termen als ‘smeltkaas’, ‘kaasbereiding’ of veel E-nummers? Dan weet je: dit is gemaakt voor het gemak, niet voor de smaak.
Kijk ook naar het vetpercentage (rond de 48+ voor echte cheddar) en of het een natuurlijk product is of een industrieel bewerkte variant.
Cheddar is meer dan een plakje kaas
Cheddar is een wereld op zich. Het is een ambachtelijke kaas met een rijke geschiedenis en een enorme veelzijdigheid. Of je nu kiest voor een romig plakje op een geroosterde boterham of een gerijpt blok op je borrelplank, het loont de moeite om even stil te staan bij wat je precies eet. Want als je eenmaal echte, goed gerijpte cheddar hebt geproefd, zul je nooit meer op dezelfde manier naar dat oranje plakje op je hamburger kijken.